SIKÇA SORULAN SORULAR |
BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ HAKKINDA |
| 1. Bireysel Emeklilik Sisteminin amacı ve kapsamı nedir? |
| 2. Sisteme herkes katılabilir mi, katılma şartları nelerdir? |
| 3. Emeklilik sözleşmesi nedir ve hangi bilgileri içerir? |
| 4. Emeklilik sözleşmesinin tarafları kimlerdir? |
| 5. Lehdar olarak kimleri seçebilirim? |
| 6. Emeklilik sözleşmesi hangi şartlarda, ne kadar zaman içinde yürürlüğe girer? |
| 7. Grup emeklilik sözleşmesi nedir? |
| 8. Katkı payları ne şekilde ödenir, nasıl yatırıma yönlendirilir? |
| 9. Katkı payı ödemeye ara verilebilir mi? |
| 10. Katılımcının emekliliğe hak kazanmadan sistemden ayrılma hakkı var mıdır? |
| 11. Katkı payı birden fazla fon arasında paylaştırılabilir mi, bu paylaşım değiştirilebilir mi? |
| 12. Seçilen emeklilik planı değiştirilebilir mi? |
| 13.Katılımcının birikimlerini başka şirketlere aktarma hakkı var mıdır? |
| 14. Grup emeklilik sözleşmelerinde birikimler başka bir şirkete aktarılabilir mi? |
| 15. Grup emeklilik sözleşmesine dahil olan bir katılımcının bireysel olarak aktarım hakkı var mıdır? |
| 16. Emekliliğe hak kazanmanın şartları nelerdir? |
| 17. Emekliliğe hak kazandıktan sonra birikimler ne şekilde ödenir? |
| 18. Yıllık gelir sigortası nedir? Katılımcıya sağladığı avantajlar nelerdir? |
| 19. Giriş aidatı nedir, ne şekilde ödenir? |
| 20. Katkı paylarından yapılacak olan kesintiler nelerdir? |
| 21. Katılımcılara periyodik olarak verilmesi zorunlu olan periyodik bilgi, belge ve formlar nelerdir? |
BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİNDE VERGİYE YÖNELİK SORULAR |
| 22. Ücretli çalışanlar tarafından bireysel emeklilik şirketlerine ödenen katkı payları, gelir vergisi matrahının hesaplanmasında indirilebilecek midir? |
| 23. Ücretliler tarafından aynı dönemde hem bireysel emeklilik katkı payı ve hem de şahıs sigorta primi ödenmesi durumunda, yapılan ödemelerin gelir vergisi matrahından indirimi nasıl yapılacaktır? |
| 24. İşverenlerce, çalışanları adına bireysel emeklilik şirketlerine ödenecek katkı payları işverenin vergi matrahlarının hesaplanmasında gider olarak dikkate alınabilecek midir.? |
| 25. Aynı dönemde, işverenin çalışanı adına, katkı payı ve şahıs sigortası primi ödemesi halinde, bunların işverenin ve çalışanın vergi matrahlarının hesabında gider ve indirim olarak dikkate alınması mümkün müdür? |
| 26. Yıllık gelirlerini beyanname ile beyan eden mükellefler tarafından, kendileri, eşleri ve küçük çocukları adına, bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının, vergi matrahının hesaplanması sırasında indirilmesi mümkün müdür? Bu nasıl sağlanacaktır? |
| 27. Aynı yıl içinde hem bireysel emeklilik sistemine katkı payı ve hem de şahıs sigortası primi ödeyen bir mükellefin, ödediği katkı payı ve primlerin vergi matrahından indirimi nasıl yapılacaktır? |
| 28. Emeklilik şirketinden, dönem sonunda, topluca geri alınan birikimlerin menkul sermaye iradı olarak, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyanı gerekir mi? |
| 29. Bireysel emeklilik şirketi tarafından, emeklilik süresi sonunda katılımcıya yapılan toplu ödeme üzerindeki vergi yükü nedir? |
| 30. Bireysel emeklilik şirketleri tarafından ödenecek emekli aylıkları üzerinden vergi kesintisi yapılacak mıdır |
| 31. Emeklilik süresini tamamlamadan bireysel emeklilik sisteminden ayrılmak mümkün müdür? Böyle bir durumda, katılımcıya yapılacak ödemeler üzerindeki vergi yükü ne olacaktır? |
| 32. Emeklilik süresini doldurmadan vefat eden veya sürekli işgöremez duruma gelen katılımcıların birikimleri nasıl değerlendirilecektir? |
| 33. Emeklilik süresini doldurmadan vefat eden veya sürekli işgöremez duruma gelen katılımcıların kendilerine veya lehdarlarına yapılacak ödemeler üzerindeki vergi yükü nedir? |
| 34. Bireysel emeklilik yatırım fonlarının kazançları vergiye tabi midir? |
BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ İLE İLGİLİ DİĞER MERAK EDİLEN KONULAR |
| 35. Bu sisteme katılırsam SSK'ya veya diğer sosyal güvenlik kurumlarına ödediğim primleri aktarabilir miyim? |
| 36. Bu sisteme katılırsam özel bir sigorta şirketinden yaptırdığım hayat sigortası poliçesine ödediğim primleri aktarabilir miyim? |
| 37. Aylık ne kadar prim yatırmalıyım? |
| 38. Ödediğim katkılar emeklilik şirketi tarafından ne şekilde değerlendirilecek? Birikimlerim yıllar içinde enflasyona yenik düşer mi? |
| 39. Bireysel emeklilik sistemi devlet güvencesi altında mıdır? Emeklilik şirketinin iflası halinde haklarımı koruyacak düzenlemeler var mı? |
| 40. Katkı tutarlarımı yıllar itibariyle ne şekilde belirlemeliyim? (İlk yıllarda daha yüksek/ daha düşük? Artış oranları gibi...) Ne şekilde daha yüksek bir birikim sağlayabilirim? |
| 41. Katkıların düzenli olarak ödenmesi zorunlu mudur? Planladığımın dışında ara ödemeler yapabilir miyim ve bunlar ne şekilde değerlendirilir? |
| 42. Katkılarımı ödeyememem halinde ne olur? Kar payı işler mi? |
| 43. Bireysel emeklilik sisteminde birikimlerimden borç (ikraz) alabilir miyim? |
| 44. Birden fazla emeklilik planına dahil olabilir miyim? Böyle bir durumda birikimlerimi nasıl alırım? |
| 45. 10 yıl prim yatırdıktan sonra prim yatırmadan 56 yaşına kadar bekleyerek emekli olabilir miyim? |
| 46. Bu sistem, SSK, Emekli Sandığında olduğu gibi hastanelerden yararlanma imkanı da veriyor mu? |
| 47. Emeklilik maaşı ne kadar ve kaç yıl ödenecek? |
1. Bireysel Emeklilik Sisteminin amacı ve kapsamı nedir? |
| Bireysel Emeklilik Sistemi, sosyal güvenlik sisteminin tamamlayıcısı olarak, bireyleri emekliliğe yönelik tasarruflarının yatırıma yönlendirilmesi ile emeklilik döneminde ek bir gelir sağlanarak refah düzeylerinin yükseltilmesini amaçlayan, ekonomiye uzun dönemli kaynak yaratarak istihdamın arttırılması ve ekonomik kalkınmaya katkı sağlayacak olan bir sistemdir. Bu sistem gönüllü katılıma dayalıdır ve belirlenmiş katkı esasına göre oluşturulmuştur. |
| 2. Sisteme herkes katılabilir mi, katılma şartları nelerdir? |
| Bireysel emeklilik sistemine medeni hakları kullanma ehliyetine haiz kişiler katılabilir. |
| 3. Emeklilik sözleşmesi nedir ve hangi bilgileri içerir? |
| Emeklilik sözleşmesi, katılımcının gönüllü katılım ve belirlenmiş katkı esasına göre oluşturulan bireysel emeklilik sistemine girmesine, sistemden ayrılmasına, emekli olmasına, katkıların ödenmesine, bu katkıların bireysel emeklilik hesaplarında izlenmesine, fonlarda yatırıma yönlendirilmesine ve katılımcı veya lehdarı adına yapılacak ödemelere ilişkin esaslar ile tarafların diğer hak ve yükümlülüklerini düzenleyen, şirket ve katılımcı nam ve hesabına sözleşme akdetmek isteyen kişinin taraf olarak yer aldığı bir sözleşmedir. |
| 4. Emeklilik sözleşmesinin tarafları kimlerdir? |
| Emeklilik sözleşmesinin tarafları medeni hakları kullanma ehliyetine sahip ve şirket nezdinde açılacak olan bireysel emeklilik hesabına katkı yapan veya adına şirket nezdinde bireysel emeklilik hesabı açılan katılımcı ile şirkettir. Katkı payının bir bölümünü veya tamamını ödemek suretiyle katılımcı nam ve hesabına şirket ile emeklilik sözleşmesi akdeden kişiler katılımcı ile birlikte taraf olabilir. |
| 5. Lehdar olarak kimleri seçebilirim? |
| Katılımcı istediği lehdar/lehdarları tayin eder ve sözleşmede belirtir. Lehdarın belirlenmemesi durumunda, katılımcının vefatı halinde kanuni mirasçılar lehdar olarak atanır. |
| 6. Emeklilik sözleşmesi hangi şartlarda, ne kadar zaman içinde yürürlüğe girer? |
| Sisteme girmek isteyen katılımcının beklentilerine, gelir düzeyine ve risk getiri profili formundaki bilgilere uygun teklif hazırlanır ve teklife uygun tanıtım kılavuzu sunulur. Teklifin kabul edilmesi halinde emeklilik sözleşmesi teklif formu doldurulup imzalanır. Katkı payının veya giriş aidatının bir kısmının veya tamamının ödenmesi üzerine, şirket teklifi 10 iş günü içinde yazılı olarak reddetmezse sözleşme kurulmuş sayılır. |
| 7. Grup emeklilik sözleşmesi nedir? |
| Grup emeklilik sözleşmesi, en az on kişiyi kapsayacak şekilde düzenlenen emeklilik sözleşmesidir. On kişiden az olsa dahi bir işyerinde, tüzel kişiliği haiz bir meslek kuruluşunda, dernekte ve sair kuruluş veya grupta çalışan yahut üye olanların tamamını kapsayacak şekilde düzenlenen emeklilik sözleşmeleri de grup emeklilik sözleşmesi kapsamında değerlendirilir. |
| 8. Katkı payları ne şekilde ödenir, nasıl yatırıma yönlendirilir? |
| Şirket, katılımcının dahil olduğu planın yönetim ve fon işletim giderlerini kapsayacak asgari katkı payı tutarını belirler. Asgari katkı payının altında ödeme yapılmasına ilişkin esaslar emeklilik sözleşmelerinde belirtilir. Katılımcının yapmış olduğu katkı payı, şirkete intikalinden itibaren iki iş günü içinde kişinin yapmış olduğu fon dağılımı doğrultusunda yatırıma yönlendirilir. |
| 9. Katkı payı ödemeye ara verilebilir mi? |
| Katılımcı, sisteme katkıda bulunmaya ara verebilir. Emekliliğe hak kazanılması için gereken sürenin hesabında, katılımcının dahil olduğu emeklilik planı kapsamında ara verilen döneme karşılık gelen, işlem tarihindeki asgari katkı payı toplam tutarlarının ödenmesi kaydıyla katkı payı ödemeye ara verilen dönem dikkate alınır. |
| 10. Katılımcının emekliliğe hak kazanmadan sistemden ayrılma hakkı var mıdır? |
| Katılımcı herhangi bir anda veya sürekli işgörememezlik durumunun ortaya çıkması halinde bireysel emeklilik sisteminden birikimlerini alarak çıkabilir. Katılımcının ayrılma talebinde bulunması halinde hesaptaki birikimler sözleşme hükümlerine göre ödenir. Katılımcının vefat etmesi halinde, lehdar bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerin ödenmesini talep edebilir. |
| 11. Katkı payı birden fazla fon arasında paylaştırılabilir mi, bu paylaşım değiştirilebilir mi? |
| Katılımcı katkı payını emeklilik planlarında belirtilen fonlar arasında paylaştırabilir. Katkı payı dağılım oranlarına veya tutarlarına ilişkin değişiklik yılda azami dört kez yapılabilir. |
| 12. Seçilen emeklilik planı değiştirilebilir mi? |
| Katılımcının plan değişikliği yapabilmesi için son emeklilik planı değişikliğinden itibaren en az 1 yıl geçmesi gerekmektedir. Plan değişiklik talebinin şirkete bildirim tarihinden itibaren beş iş günü içinde yeni emeklilik sözleşme metni gönderilir. |
| 13.Katılımcının birikimlerini başka şirketlere aktarma hakkı var mıdır? |
| Katılımcı, emeklilik sözleşmesinin yürürlük tarihinden itibaren en az bir yıl geçtikten sonra hesabındaki birikimlerini başka bir şirkete aktarabilir. Yeni emeklilik sözleşmesi için giriş aidatı alınmaz. Katılımcının sisteme giriş tarihinden kaynaklanan hakları aktarım yapılan şirkette aynen korunur. |
| 14. Grup emeklilik sözleşmelerinde birikimler başka bir şirkete aktarılabilir mi? |
| Grup emeklilik sözleşmelerinde aktarım, grup emeklilik sözleşmesinin yürürlük tarihinden itibaren en az bir yıl geçmesi kaydıyla yapılabilir. Aktarım talebi, katkı payı veya giriş aidatının bir kısmını veya tamamını katılımcı nam ve hesabına ödeyen kişi tarafından katılımcının bireysel hakları saklı kalmak kaydıyla, şirkete yazılı olarak yapılır. |
| 15. Grup emeklilik sözleşmesine dahil olan bir katılımcının bireysel olarak aktarım hakkı var mıdır? |
| Grup emeklilik sözleşmesinin tarafı olan her bir katılımcı aksi kararlaştırılmış olmadıkça bireysel olarak aktarım hakkına sahiptir. Katılımcıların bireysel olarak başka bir şirkete aktarım ve emeklilik planı değişikliği talebinde bulunabilmesi için katılımcının gruba katılım tarihinden itibaren en az bir yıl geçmiş olması gerekir. |
| 16. Emekliliğe hak kazanmanın şartları nelerdir? |
| Katılımcı sisteme giriş tarihinden itibaren en az on yıl sistemde bulunmak koşulu ile 56 yaşını tamamladıktan sonra emekliliğe hak kazanır. Sistemde on yıl bulunma koşulu, katılımcının birikimlerini almaksızın ilk emeklilik sözleşmesinin yürürlük tarihinden itibaren bireysel emeklilik sisteminde on tam yıl kalması kaydıyla on yıl süreyle asgari katkı payı ödemesi veya emeklilik planları dahilinde on yıllık asgari katkı payı ödemesine karşılık gelecek toplu katkı payı tutarını ödemesi halinde yerine gelmiş olur. Katılımcının tüm emeklilik sözleşmelerinden bireysel emekliliğe hak kazanması için en az bir emeklilik sözleşmesinden emekliliğe hak kazanmış olması yeterlidir. |
| 17. Emekliliğe hak kazandıktan sonra birikimler ne şekilde ödenir? |
| Şirket, emeklilik sözleşmesi gereği emekliliğe hak kazanacağı tarihi en geç bir ay önce katılımcıya bildirir. Emekliliğe hak kazanan katılımcı, bireysel emeklilik hesabındaki birikimlerinin bir kısmının veya tamamının defaten ödenmesini ya da yapacağı yıllık gelir sigortası sözleşmesi hükümlerine göre kendisine maaş bağlanmasını talep edebilir. Katılımcının talebi, katılımcının emeklilik sözleşmesi gereği hak sahibi olduğu tarihten itibaren yedi iş günü içinde yerine getirilir. |
| 18. Yıllık gelir sigortası nedir? Katılımcıya sağladığı avantajlar nelerdir? |
| Yıllık gelir sigortası, toplu veya belirli süreler içinde yapılan katkılara göre, hemen veya belli bir süre sonra başlayan, sigortalıya veya bildirdiği lehdarına, ömür boyu veya belirli süreler için yapılan ödemelerdir. Yıllık gelir sigortası kapsamında yapılacak gelir ödemelerinin, aylık, üç aylık, altı aylık veya yıllık periyodlarla yapılması mümkün olabilecektir. |
| 19. Giriş aidatı nedir, ne şekilde ödenir? |
| Giriş aidatı, katılımcının bireysel emeklilik sistemine ilk kez katılması sırasında veya yeni bir bireysel emeklilik hesabı açtırması halinde alınan tutardır. Giriş aidatı asgari ücretin aylık tutarını aşamaz, emeklilik sözleşmesi kuruluşu aşamasında azami bir yıl süre içinde taksitler halinde de alınabilir. Emeklilik sözleşmesinde yer alması kaydıyla, katılımcının bireysel emeklilik sisteminden ayrıldığı veya başka bir şirkete aktarım talebinde bulunduğu tarihe kadar ertelenebilir. |
| 20. Katkı paylarından yapılacak olan kesintiler nelerdir? |
| Yönetim Gideri Kesintisi: Yapılan katkı payları üzerinden azami %8 oranını aşmamak kaydıyla, Fon İşletim Gideri Kesintisi: Fon net varlık değeri üzerinden hesaplanan günlük azami % 0,010 (yüzbinde on ) oranında, Yönetim Gideri Kesintisi: Katkı payı ödenmesine ara verilmesi veya yasal bildirimler ve sunulan standart hizmetler dışında emeklilik sözleşmesinde tanımlanmış özel hizmetlerin talep edilmesi halinde katılımcıya bildirimde bulunmak kaydıyla asgari ücretin aylık tutarının azami %25'ini aşmamak kaydıyla kesinti tutarına karşılık gelen fon adetlerinin katılımcının bireysel emeklilik hesaplarındaki fon adetlerinden indirim suretiyle yapılacak kesintisi, Yönetim Gideri Kesintisi: Katılımcının katkı paylarını kredi kartı veya diğer ödeme araçları ile yapması nedeniyle ortaya çıkan giderlerin diğer katılımcılara yansıtılmamasını teminen söz konusu giderlerin karşılanmasına yönelik piyasa rayiçlerini aşmayacak tutar veya oranda katkı payına ek olarak tahsil edilecek kesintisi. |
| 21. Katılımcılara periyodik olarak verilmesi zorunlu olan periyodik bilgi, belge ve formlar nelerdir? |
| Şirket ve bireysel emeklilik aracıları tarafından katılımcıya aşağıdaki bilgiler verilir: a) Hesap dönemlerini takip eden on işgünü içinde yıllık hesap bildirim cetveli, b) Bireysel emeklilik sistemine ve katılımcının dahil olduğu emeklilik planındaki yönetim ve fon işletim giderlerine, fon unvanlarına, asgari katkı payı tutarına ve benzeri mahiyetteki değişikliklerin yapıldığı tarihten itibaren en geç on iş günü içinde bilgilendirme notu, c) Aktarıma ilişkin bireysel emeklilik hesap özet profilini aday şirkete bir ay süreyle geçici inceleme yetkisi tanıyan hesap sorgulama şifresi. |
BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİNDE VERGİYE YÖNELİK CEVAPLAR |
| 22. Ücretli çalışanlar tarafından bireysel emeklilik şirketlerine ödenen katkı payları, gelir vergisi matrahının hesaplanmasında indirilebilecek midir? |
| Bireysel emeklilik şirketine katılımcılar tarafından ödenecek katkı payları, ödendiği ayda elde edilen ücretin % 10'unu aşmamak (diğer şahıs sigortaları için % 5) ve yıllık olarak da asgari ücretin yıllık brüt tutarını geçmemek kaydıyla, gelir vergisi matrahının hesaplanmasında indirim konusu yapılabilecektir. 4697 sayılı Kanun'la, Bakanlar Kurulu'na bu oranı, % 20'ye kadar artırma yetkisi verilmiştir. Örneğin; Mart/2004 ayında, bireysel emeklilik şirketine 150 YTL katkı payı ödeyen bir kişinin brüt aylık ücreti 1,000 YTL, geçerli olan aylık brüt asgari ücret 423 YTL olsun. Bu ücretli, ödediği katkı payının 100 YTL kısmını (brüt ücretinin % 10'u), gelir vergisi matrahının hesaplanması sırasında indirim konusu yapabilecektir. Kalan 50 YTL’nin indirimi söz konusu olamayacaktır. |
| 23. Ücretliler tarafından aynı dönemde hem bireysel emeklilik katkı payı ve hem de şahıs sigorta primi ödenmesi durumunda, yapılan ödemelerin gelir vergisi matrahından indirimi nasıl yapılacaktır? |
Kişiler tarafından aynı dönemde hem bireysel emeklilik katkı payı hem de şahıs sigorta primi ödenmesi durumunda, belirlenmiş oranlarla, kişilerin gelir vergilerinin hesaplanması sırasında indirim konusu yapılabilecektir. İndirim konusu yapılacak katkı payı ve primler toplamının, kişinin brüt ücretinin % 10'unu ve her halde yıllık tutarı da brüt asgari ücretin yıllık tutarını aşmaması gerekmektedir. Bu oran, şahıs sigorta primleri için % 5 olarak uygulanacaktır. Örneğin; Mart/2004 döneminde 120 YTL bireysel emeklilik katkı payı ve 60 YTL sağlık sigortası primi ödeyen bir kimsenin brüt aylık ücretinin 1,000 YTL ve asgari ücretin aylık brüt tutarının da 423 YTL olduğunu varsayalım. |
24. İşverenlerce, çalışanları adına bireysel emeklilik şirketlerine ödenecek katkı payları işverenin vergi matrahlarının hesaplanmasında gider olarak dikkate alınabilecek midir.? |
Çalışanlar adına işverenlerce bireysel emeklilik şirketlerine ödenen katkı payları, bordroyla ilişkilendirilmeksizin, vergi matrahının tespitinde gider olarak kayıt edilebilecektir. 4697 sayılı Kanun'la, işverenlerce gider olarak dikkate alınacak tutar ile çalışan tarafından indirim konusu yapılan katkı payı tutarı toplamının, çalışanın, katkı paylarının ödendiği aydaki ücretinin % 10'unu ve her halde yıllık tutarının, brüt asgari ücretin yıllık tutarını geçemeyeceğini hükme bağlanmıştır. Bireysel emeklilik katkı payının işveren ve çalışan tarafından birlikte ödenmesi halinde yapılacak uygulamaya ilişkin bir örneğe aşağıda yer verilmiştir. Örnek: Mart 2004 ayında, personel (A) adına ödenen bireysel emeklilik katkı payı toplamı 200 YTL’dir. Bu tutarın yarısı işveren tarafından karşılanmıştır. (A)'nın anılan dönemdeki brüt aylık ücreti 1.800 YTL, yine aynı dönemde geçerli asgari ücretin brüt tutarı 423 YTL’dir. Ödenen katkı payı toplamı : 200 YTL, Doğrudan gider yazılabilecek azami tutar : 180 YTL, (1,800 YTL x %10) Asgari Ücret : 423 YTL, İşveren tarafından ödenen katkı payı : 100 YTL, İşveren tarafından gider yazılabilecek katkı payı tutarı : 100 YTL, Personel tarafından ödenen katkı payı tutarı : 100 YTL, Personel tarafından indirilebilecek katkı payı tutarı: 80 YTL, |
| 25. Aynı dönemde, işverenin çalışanı adına, katkı payı ve şahıs sigortası primi ödemesi halinde, bunların işverenin ve çalışanın vergi matrahlarının hesabında gider ve indirim olarak dikkate alınması mümkün müdür? |
İşverenin, aynı dönemde (ayda) çalışanı adına, hem bireysel emeklilik katkı payı hem de şahıs sigortası primi ödemesi halinde, bunların, işverenin ve çalışanın vergi matrahlarının hesaplanması sırasında gider ve indirim olarak dikkate alınması, belli şartlarla mümkün olabilecektir. Örneğin; bir işverenin Mart/2004 ayında, brüt aylık ücreti 1,800 YTL olan çalışanı adına, 120 YTL bireysel emeklilik katkı payı ve 75 YTL’da sağlık sigortası primi ödediğini varsayalım. Böyle bir durumda, işveren, çalışanı adına ödediği 120 YTL katkı payının tamamını (çalışanın brüt aylık ücretinin % 10'unu ve asgari ücret tutarını aşmıyor olması sebebiyle), çalışanın bordrosu ile ilişkilendirmeksizin, doğrudan gider olarak kaydedebilecektir. Ödediği sağlık sigortası priminin ise, (brüt ücret tutarının 120 YTL’lık kısmının katkı payı ile kullanılmış olması sebebiyle) ancak 60 YTL’sını çalışanın bordrosunda gösterecek ve vergi matrahının hesabında indirim olarak dikkate alacaktır. Geri kalan 15 YTL tutarındaki sağlık sigortası primi ise net ücret ödemesi olarak değerlendirilecek brütleştirilerek bordroya ilave edilecektir. |
| 26. Yıllık gelirlerini beyanname ile beyan eden mükellefler tarafından, kendileri, eşleri ve küçük çocukları adına, bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının, vergi matrahının hesaplanması sırasında indirilmesi mümkün müdür? Bu nasıl sağlanacaktır? |
4697 sayılı Kanun'la, GVK'nun 89. maddesinde yapılan değişiklik ile, mükelleflerin kendilerine, eşlerine ve küçük çocuklarına ait şahıs sigortası primleri ile bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı paylarının,
koşullarıyla, yıllık beyannamedeki vergi matrahından indirilebilmesi mümkün hale getirilmiştir. Örneğin, 2003 yılı gelirleri için 2004 yılı Mart ayında gelir vergisi beyannamesi veren bir mükellefin, 2003 yılında kendisi ve eşi için bireysel emeklilik sistemine ödediği toplam katkı payının 1,800 YTL, beyan ettiği gelirler toplamının 14,000 YTL ve 2003 yılında, brüt asgari ücretin yıllık tutarının da 5,000 YTL olduğunu varsayalım. Bu mükellef 1,800 YTL katkı payı ödemesine karşın beyan ettiği gelirler toplamı olan 14,000 YTL’nin %10'u olan 1,400 YTL’sini beyan ettiği gelir vergisi matrahından indirme imkanına sahiptir. Dolayısıyla, ödediği 1,800 YTL tutarındaki toplam katkı payının 400 YTL’sının beyan ettiği gelir vergisi matrahından indirilebilmesi mümkün olamayacaktır. |
| 27. Aynı yıl içinde hem bireysel emeklilik sistemine katkı payı ve hem de şahıs sigortası primi ödeyen bir mükellefin, ödediği katkı payı ve primlerin vergi matrahından indirimi nasıl yapılacaktır? |
Aynı yıl içinde kendisi, eşi ve küçük çocukları adına bireysel emeklilik sistemine katkı payı ve şahıs sigortası primi ödeyen bir mükellefin ödediği prim ve katkı payları, belirli koşullarla, beyan ettiği gelirden indirilebilecektir. Daha açık bir ifade ile; bu mükellefin bireysel emeklilik şirketine ödediği katkı payları, beyan ettiği gelirin %10'unu ve her halde brüt asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla; şahıs sigortası için ödediği primler ise, beyan ettiği gelirin % 5'ini ve her halde asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak kaydıyla, beyan ettikleri gelirden indirilebilecektir. Yukarıdaki hükümlerden hareketle, mükellefin beyan ettiği gelirden indirebileceği prim ve katkı payı toplamı 1,900 YTL’sını geçemeyecektir. Örneğimizdeki mükellefin, ödediği 1,600 YTL katkı payının tamamı ile 1,200 YTL hayat sigortası priminin 300 YTL'lık kısmını, beyan ettiği gelirden indirmesi mümkün olabilecektir. |
28. Emeklilik şirketinden, dönem sonunda, topluca geri alınan birikimlerin menkul sermaye iradı olarak, yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyanı gerekir mi? |
Gelir Vergisi Kanunu’nun 75.maddesine, 4697 sayılı Kanun'la eklenen (15) numaralı bent hükmü ile, bireysel emeklilik şirketleri tarafından,
menkul sermaye iradı sayılmış fakat GVK'nun 86. maddesinde (c bendi) yapılan bir değişiklik ile tutarı ne olursa olsun, bu iratların beyan dışı bırakılması hükme bağlanmıştır.
|
| 29. Bireysel emeklilik şirketi tarafından, emeklilik süresi sonunda katılımcıya yapılan toplu ödeme üzerindeki vergi yükü nedir? |
Gelir Vergisi Kanunu'na 4697 sayılı Kanun'la eklenen Mükerrer 21. madde hükmü ile, 07.10.2001 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere bireysel emeklilik sisteminden emeklilik hakkı kazananlara yapılan ödemelerin (toptan ödeme veya aylık ödemeleri) % 25'i, gelir vergisinden istisna (vergilendirme dışı) edilmiş bulunmaktadır. Bu çerçevede, emeklilik şirketlerince yapılacak toptan ödemelerin de % 25'i vergiden istisna edilecek, kalan kısım Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi 15 bendi hükmüne göre %5 oranında tevkifata tabi tutulacaktır. Örneğin; 10 yıllık katkı payı ödeme süresini ve 56 yaş sınırını doldurarak emeklilik hakkı kazanmış ve birikimlerini toplu olarak almak isteyen bir katılımcıya ödenecek 20,000 YTL’nın % 25'i olan 5,000 YTL vergiden istisna edilecektir. Kalan 15,000 YTL üzerinden %5 oranında gelir vergisi tevkifatına tabi tutulacaktır. Yani kişiye ödenecek 20,000 YTL üzerinden 750 YTL vergi tevkifatı (15,000 YTL’nin %5’i) düşüldükten sonra kalan 19,250 YTL ödeme yapılacak ve tevkifat söz konusu gelir için nihai vergilendirme olmaktadır. |
| 30. Bireysel emeklilik şirketleri tarafından ödenecek emekli aylıkları üzerinden vergi kesintisi yapılacak mıdır? |
Bireysel Emeklilik Sisteminden emeklilik hakkı kazandıktan sonra katılımcı birikimlerinin tamamını alarak (Bu aşamada, emeklilik hakkı kazanarak sistemden çıkıldığı için toplu ödemelerin %25'i vergiden istisna edilecek, kalan kısım Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi 15 bendi hükmüne göre %5 oranında tevkifata tabi tutulacaktır.)sistemden çıkmaya hak kazanmaktadır. Ancak, katılımcının talebi ile birikimlerinin tamamını veya belirli bir kısmını aylık, 3 aylık, 6 aylık ya da yıllık ödeme almak üzere yıllık gelir sigortasına aktarabilecektir. Düzenlenen yıllık gelir sigortası kapsamında yapılacak maaş ödemeleri üzerinden herhangi bir vergi kesintisi yapılmayacak, ayrıca beyan edilmeyecektir. |
| 31. Emeklilik süresini tamamlamadan bireysel emeklilik sisteminden ayrılmak mümkün müdür? Böyle bir durumda, katılımcıya yapılacak ödemeler üzerindeki vergi yükü ne olacaktır? |
| Emeklilik süresi tamamlanmaksızın sistemden ayrılmak mümkündür. Katılımcının talebi durumunda, emeklilik sözleşmesindeki şartlara uygun olarak birikimler ödenir. Bu ödemelerin tutarı ne olursa olsun, katılımcı tarafından menkul sermaye iradı olarak yıllık gelir vergisi beyannamesi ile beyan edilmeyecektir. Ancak, ödemenin tamamı üzerinden Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi (15 numaralı bent) hükmü gereğince %15 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekecektir. Emeklilik hakkı kazanmadan, 10 yıldan daha fazla süre ile katkı payı ödenmiş olması halinde yapılan ödeme üzerinden %10 oranında gelir vergisi tevkifatı hesaplanacaktır. |
| 32. Emeklilik süresini doldurmadan vefat eden veya sürekli işgöremez duruma gelen katılımcıların birikimleri nasıl değerlendirilecektir? |
| Emeklilik için gerekli şartlara sahip olmadan vefat eden veya sürekli işgöremez duruma düşen katılımcıların birikimleri, vefatları halinde, emeklilik şirketine bildirdikleri lehdarlarına; sürekli işgöremez duruma düşmeleri halinde ise kendilerine ödenecektir. |
| 33. Emeklilik süresini doldurmadan vefat eden veya sürekli işgöremez duruma gelen katılımcıların kendilerine veya lehdarlarına yapılacak ödemeler üzerindeki vergi yükü nedir? |
Bireysel emeklilik sisteminden; vefat, maluliyet veya tasfiye gibi zorunlu nedenlerle emeklilik şirketlerince yapılacak toptan ödemelerin de % 25'i vergiden istisna edilecek, kalan kısım Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. maddesi 15 bendi hükmüne göre %5 oranında tevkifata tabi tutulacaktır. Vefat nedeni ile lehdarlara yapılan ödemeler, Veraset ve İntikal Vergisi kapsamına girmektedir. |
| 34. Bireysel emeklilik yatırım fonlarının kazançları vergiye tabi midir? |
Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanunu çerçevesinde kurulacak emeklilik yatırım fonlarının kazançları 4697 sayılı Kanun ile Kurumlar Vergisi ve Gelir Vergisi’nden istisna edilmiştir. |
BİREYSEL EMEKLİLİK SİSTEMİ İLE İLGİLİ DİĞER MERAK EDİLEN KONULAR |
| 35. Bu sisteme katılırsam SSK'ya veya diğer sosyal güvenlik kurumlarına ödediğim primleri aktarabilir miyim? |
| Bireysel Emeklilik Sistemi mevcut sosyal güvenlik kurumlarından ayrı olarak işleyecek bir sistemdir. Bu sosyal güvenlik kurumlarından farklı olarak gönüllü katılıma dayalı, hesapların katılımcılar bazında tutulduğu ve takip edildiği bir sistemdir. Yapılan katkılar emeklilik yatırım fonlarında değerlendirilmektedir. Fonların birim fiyatları gün sonu itibariyle hesaplanıp, yayınlanacaktır. Fon mal varlığı rehnedilemez, teminat gösterilemez ve üçüncü şahıslar tarafından haczedilemez. |
| 36. Bu sisteme katılırsam özel bir sigorta şirketinden yaptırdığım hayat sigortası poliçesine ödediğim primleri aktarabilir miyim? |
| Birikimli hayat sigortanızı yaptırmış olduğunuz hayat sigorta şirketinin emeklilik şirketine dönüşmesi veya %10 oranında bir emeklilik şirketine ortak olması şartıyla birikimlerinizi emeklilik sistemine hiçbir kesintiye tabi tutulmaksızın aktarabilirisiniz. Burada emeklilik şirketinin belirlemiş olduğu şartlara (birikim tutarı, sigortalılık süresi, prim tutarı gibi) sahip olmanız gerekebilir. |
| 37. Aylık ne kadar prim yatırmalıyım? |
| Katılımcının dahil olduğu planın belirlenmiş olan bir asgari katkı payı tutarı vardır. Bu tutarın altında yapılan ödemeler ile ilgili şartları şirket belirleyecektir. Gelecekte alacak olduğunuz maaşın yeterli olması açısından, yapılacak olan katkı tutarının maaşın %10'u oranında olması tavsiye edilmektedir. |
| 38. Ödediğim katkılar emeklilik şirketi tarafından ne şekilde değerlendirilecek? Birikimlerim yıllar içinde enflasyona yenik düşer mi? |
| Katılımcı hesabına yapılan katkılar, katılımcı tarafından belirlenmiş olan fon dağılım oranı doğrultusunda paylaştırılır. Bu fonlar şirketin belirlemiş olduğu stratejiler doğrultusunda portföy yönetim şirketi/şirketleri tarafından yönetilir. Gün sonu itibariyle her bir fonun birim pay değeri hesaplanır ve ilan edilir. Birikimlerin enflasyona yenik düşmesi/düşmemesi fonların yönetimine bağlıdır. Bu riske karşı katılımcıya senede azami 4 defa olmak üzere fon dağılımını değiştirme hakkı verilmiştir. Bunun yanı sıra katılımcının şirketten ve fon yönetiminden memnun olmaması durumunda bulunduğu şirkette bir yılı doldurduktan sonra şirketini değiştirme hakkı vardır. |
| 39. Bireysel emeklilik sistemi devlet güvencesi altında mıdır? Emeklilik şirketinin iflası halinde haklarımı koruyacak düzenlemeler var mı? |
| Bireysel emeklilik sistemi devlet güvencesi altında değildir. Fakat Hazine Müsteşarlığı, SPK, Emeklilik Gözetim Merkezi, Bağımsız Denetim Şirketleri dahil olmak üzere birçok kurumun denetimi ve kontrolü altındadır. Emeklilik şirketinin iflas etmesi katılımcıları kesinlikle etkilememektedir. Katılımcıların birikimleri fonlar bazında Takasbank'ta saklanmaktadır ve katılımcının her zaman birikimlerini alma ve aktarma hakkı vardır. |
| 40. Katkı tutarlarımı yıllar itibariyle ne şekilde belirlemeliyim? (İlk yıllarda daha yüksek/ daha düşük? Artış oranları gibi...) Ne şekilde daha yüksek bir birikim sağlayabilirim? |
| Katkı payı belirlenirken, bunun tutar olarak değil, maaşın belirli bir oranı olarak almak daha yüksek bir birikim sağlanması açısından önemlidir. Bu oranın %8-10 oranı arasında olması tavsiye edilmektedir. Böylece artış oranını dikkate alınmadan katkı payları kolaylıkla belirlenebilir. |
| 41. Katkıların düzenli olarak ödenmesi zorunlu mudur? Planladığımın dışında ara ödemeler yapabilir miyim ve bunlar ne şekilde değerlendirilir? |
| Katılımcının düzenli ödeme yapma zorunluluğu yoktur. Fakat emekli olma koşullarından biri olan "asgari 10 yıl sisteme katkıda bulma" koşulunu sağlaması açısından, en azından asgari ödeme tutarında ödeme yapılması tavsiye edilmektedir. Ara ödemeler ve bu ödemelere uygulanacak kesintiler şirketler tarafından belirlenecek olup, emeklilik sözleşmesinde yer alacaktır. |
| 42. Katkılarımı ödeyememem halinde ne olur? Kar payı işler mi? |
| Katkıların ödenmemesi halinde, emeklilik sözleşmesinde belirtilmiş olan kesintiler birikimler üzerinden yapılır. Birikimlerin sıfırlanması halinde hesap "pasif" hale gelir. Bu katılımcının sistemden çıkması anlamına gelmemektedir. Yapılan bir katkı ile hesap tekrar "aktif" hale geçer ve birikimleriniz değerlendirilmeye başlanır. Bu sistemde kar payı bulunmamaktadır. Birikimler fonlarda değerlendirilir. Katılımcı fon adedi ile fon birim fiyatını çarparak birikimlerinin ne kadar olduğunu takip edebilir. |
| 43. Bireysel emeklilik sisteminde birikimlerimden borç (ikraz) alabilir miyim? |
| Bireysel emeklilik sisteminde birikimlerden borç alma kavramı yoktur. Kişi istediği zaman sistemden çıkabilir. Fakat emekli olmadan çıkması durumunda vergi muafiyetinden yararlanamaz. |
| 44. Birden fazla emeklilik planına dahil olabilir miyim? Böyle bir durumda birikimlerimi nasıl alırım? |
| Katılımcı birden fazla emeklilik planına katkıda bulunabilir. Katılımcı, tek bir emeklilik planında emekliliğe hak kazanması durumunda diğer emeklilik planlarından da emeklilik hakkını elde etmiş olur. Böyle bir durumda tüm emeklilik planlarındaki birikimlerini vergi muafiyetinden yararlanarak alabilir. |
| 45. 10 yıl prim yatırdıktan sonra prim yatırmadan 56 yaşına kadar bekleyerek emekli olabilir miyim? |
| Emekli olma şartları 10 yıl sisteme katkıda bulma ve 56 yaşını doldurmadır. Böyle bir durumda katılımcı emeklilik hakkını kazanır. Fakat katkıda bulunmadığı süreler içinde birikimleri üzerinden kesinti yapılır. Bireysel emeklilik sisteminde yapılan katkılar ne kadar fazla olursa, birikimler o kadar fazla olur ve dolayısıyla katılımcının alacak olduğu toplu para/maaş o oranda artar. |
| 46. Bu sistem, SSK, Emekli Sandığında olduğu gibi hastanelerden yararlanma imkanı da veriyor mu? |
| Bireysel emeklilik sistemi birikimlerin toplanması, değerlendirilmesi ve kişiye toplu para/maaş ödenmesi esasına dayanmaktadır. Bu sistemde katılımcının hastaneden yararlanma imkanı yoktur. Bu ihtiyaç ancak diğer sigorta ürünlerinden karşılanabilir. |
| 47. Emeklilik maaşı ne kadar ve kaç yıl ödenecek? |
| Katılımcı emekliliğe hak kazandığı zaman birikimlerini toplu ödeme/maaş şeklinde alabilir. Maaş almak istemesi durumunda yıllık gelir sigortası yaptırır ve bu sigorta çerçevesinde kendisinin de belirleyebileceği bir süre içinde birikimlerini maaş şeklinde alabilir. |